به گزارش اترک، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در دومین روز سفر خود به نیویورک برای شرکت در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی فاکسنیوز درباره مواضع ایران در قبال جنگ، مذاکرات با آمریکا، برنامه هستهای، امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، تحولات منطقهای و مسائل داخلی کشور سخن گفت.
پزشکیان در ابتدای این گفتوگو درباره دو گزینه جنگ و مذاکره اظهار کرد: «ما جنگ را انتخاب نکردیم؛ جنگ را بر ما تحمیل کردند. ما به دنبال جنگ نیستیم، اما هر وقت به ما حمله میکنند، مجبوریم از خودمان دفاع کنیم.» او تاکید کرد ایران آغازگر جنگ نبوده و نخواهد بود، اما در صورت حمله، با قدرت پاسخ خواهد داد. رئیسجمهور همچنین فشارهایی را که با هدف خارج کردن ایران از چارچوبهای بینالمللی و وادار کردن کشور به تسلیم اعمال میشود، غیرقابل پذیرش دانست.
رئیسجمهور درباره مذاکرات میان طرفهای ایرانی و آمریکایی نیز گفت: «آنچه دربارهاش بحث میکنیم، چارچوب قوانین بینالمللی و حق و حقوقی است که باید داشته باشیم.» به گفته او، ایران خواستهای فراتر از حقوق خود در چارچوب قوانین بینالمللی مطرح نکرده و در صورت پذیرش این چارچوب از سوی طرف مقابل، امکان ادامه تفاهم وجود دارد.
پزشکیان با اشاره به تفاهمنامهای که پیشتر میان دو طرف امضا شده بود، اظهار کرد: «بر اساس همان تفاهمنامه آمادهایم ادامه بدهیم؛ چارچوبی است که در آن با هم توافق کردیم.» او تاکید کرد ایران خواهان چیز بیشتری نیست و مطالبات خود را در همان چارچوب حقوقی دنبال میکند.
تنگه هرمز و اختلاف بر سر اجرای تفاهمنامه
یکی از محورهای مهم این گفتوگو به تنگه هرمز اختصاص داشت. پزشکیان گفت: «ما تنگه هرمز را نبسته بودیم؛ تنگه هرمز باز بود.» او در ادامه مدعی شد بدون دلیل قانونی به ایران حمله شده و در جریان حملات، رهبر ایران، فرماندهان و دانشمندان و همچنین مدرسهای با ۱۶۸ دانشآموز هدف قرار گرفتهاند.
رئیسجمهور در ادامه با اشاره به محدودیتهای ایجادشده برای کشتیرانی اظهار کرد: «الان آمریکا نمیگذارد کشتی خودمان را از آنجا عبور بدهیم. به چه دلیل آمریکا آمده آنجا و اجازه نمیدهد؟ مگر کشتیرانی آزاد نیست؟»
پزشکیان منشأ مشکلات ایجادشده در اجرای تفاهمنامه را نیز نوعی ناهماهنگی میان آمریکا و طرفهایی دانست که در منطقه و ایران مسئول اجرای آن بودهاند. او گفت: «در اجرای آنچه در تفاهمنامه نوشته شده، سوءتفاهمهایی به وجود آمد. این سوءتفاهمها، به جای اینکه پای میز مذاکره حل شود، به درگیری کشیده شد و همین، کل تفاهمنامه را زیر سؤال برد.»
او برای جلوگیری از تکرار چنین وضعیتی، بر تشکیل تیمی مشترک برای حل اختلافات تاکید کرد تا مشکلات پیش از تبدیل شدن به بحران بزرگتر، از طریق گفتوگو حل شوند.
آمادگی برای مذاکره درباره برنامه هستهای
بخش دیگری از گفتوگو به برنامه هستهای ایران اختصاص داشت. پزشکیان در پاسخ به پرسشی درباره احتمال رقیقسازی ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی اظهار کرد: «بله، ما در چارچوب قوانین بینالمللی حاضریم بر اساس انپیتی، هرچه را که در آن مطرح شده است، قبول کنیم.»
او تاکید کرد ایران به دنبال ساخت بمب اتم نیست و فعالیتهای هستهای خود را در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای دنبال میکند. پزشکیان همچنین گفت ایران پیش از آغاز جنگ برای رقیقسازی ذخایر خود آمادگی داشته، اما حمله نظامی روند مذاکرات را متوقف کرده است.
رئیسجمهور با انتقاد از حمله به تاسیسات هستهای ایران گفت: «چرا آمریکا به جایی که زیر نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی فعالیت میکند و تحت نظارت است، حمله کند؟» او تاکید کرد ایران آماده راستیآزمایی است و اختلافات باید از طریق گفتوگو حل شود، نه استفاده از بمب و تحریم.
پزشکیان در بخش دیگری از گفتوگو درباره حمایت ایران از گروههای مقاومت منطقه اظهار کرد جمهوری اسلامی ایران ارتباط دستوری با این گروهها ندارد. او مسائل مربوط به آنها را در چارچوب تحولات منطقه و حقوقی که به گفته او از برخی طرفها سلب شده است، توضیح داد.
رئیسجمهور همچنین اتهامات مربوط به نقش ایران در گسترش جنگ منطقهای یا تامین مالی گروههای درگیر را رد کرد و گفت از زمان آغاز مسئولیت دولت، ارتباطی برای وارد کردن این گروهها به جنگ وجود نداشته است.
او کمک به افراد جنگزده را از منظر انسانی و بشردوستانه قابل بررسی دانست و تاکید کرد چنین کمکی با هدف وارد کردن افراد به جنگ متفاوت است. پزشکیان همچنین درباره ادعای حمایت مالی گسترده ایران از گروههای منطقهای گفت: «ما آن قدر پول نداریم. آمریکا همه پولهای ما را بلوکه کرده است.»
روایت پزشکیان از حوادث دیماه ۱۴۰۴
یکی از بخشهای طولانی مصاحبه به حوادث دیماه ۱۴۰۴ اختصاص داشت. پزشکیان در این بخش آمارهای مطرحشده از سوی برخی رسانهها درباره تعداد کشتهشدگان را رد کرد و گفت دولت ایران فهرست افرادی را که در این حوادث جان باختهاند، همراه با نام و کد ملی اعلام کرده است.
او تعداد جانباختگان اعلامشده از سوی دولت را ۳۰۱۵ نفر عنوان کرد و گفت: «اگر افراد دیگری هم هستند، اعلام کنند.» پزشکیان همچنین اظهار کرد نزدیک به ۵۰۰ نفر از جانباختگان را نیروهای انتظامی و امنیتی تشکیل میدادند و در کنار آنها مردم عادی نیز جان خود را از دست دادهاند.
رئیسجمهور با اشاره به حضور افراد مسلح در جریان این حوادث، آن را صرفاً یک اعتراض خیابانی توصیف نکرد و گفت دولت درباره نحوه مدیریت حوادث نیز عذرخواهی کرده است.
او در واکنش به آمارهای متفاوت درباره تعداد کشتهشدگان تاکید کرد: «مستند، اسامی و کدهای ملیای است که ما اعلام کردهایم.» پزشکیان همچنین پیشنهاد کرد افرادی که آمارهای دیگری ارائه میکنند، اسامی و مشخصات مورد ادعای خود را برای راستیآزمایی ارائه دهند.
بیاعتمادی میان ایران و آمریکا
پزشکیان یکی از مهمترین موانع ادامه مذاکرات با آمریکا را بیاعتمادی میان دو طرف دانست. او با اشاره به تجربه برجام و تحولات پس از آن گفت ایران پیشتر با آمریکا به توافق رسیده بود، اما این توافق از سوی دولت بعدی آمریکا کنار گذاشته شد.
او همچنین به مذاکرات و تفاهمهای بعدی اشاره کرد و گفت در چند مرحله گفتوگو صورت گرفته، اما در جریان یا پس از مذاکرات حملات نظامی رخ داده است. پزشکیان نتیجه این روند را افزایش بیاعتمادی دانست و پرسید: «اگر نتوانیم در چارچوب قوانین و کارهایی که داریم انجام میدهیم، به هم اعتماد کنیم و به توافقمان پایبند باشیم، چطور میتوانیم دوباره بپذیریم که با گفتوگو مشکل ما حل میشود؟»
او تشکیل سازوکاری مشترک برای حل اختلافات را ضروری دانست تا مشکلات اجرایی پیش از تبدیل شدن به بحران، از طریق گفتوگو حل شوند.
در بخش دیگری از مصاحبه، پزشکیان درباره ارتباط خود با رهبر جمهوری اسلامی ایران گفت حدود یک ماه تا یک ماه و نیم پیش دیداری حدود هفت ساعت با او داشته است. او درباره وضعیت جسمانی رهبر ایران نیز اظهار کرد: «الحمدلله سالم هستند.»
پزشکیان در توضیح درباره علت منتشر نشدن ویدئویی از رهبر ایران درباره جنگ، شرایط امنیتی کشور را مورد اشاره قرار داد و اتهامات مربوط به نقش ایران در اقدامات تروریستی را رد کرد. او تاکید کرد جمهوری اسلامی ایران خود را قربانی تروریسم میداند و خواهان زندگی در صلح در منطقه است.
پزشکیان درباره نحوه برخورد دولت با معترضان نیز تاکید کرد اعتراض را حق مردم میداند. او گفت مسئولان با بسیاری از معترضان گفتوگو کردهاند و تلاش شده مشکلات آنها از مسیر مذاکره حل شود.
رئیسجمهور در عین حال میان اعتراض مدنی و اعتراض مسلحانه تفکیک قائل شد و اظهار کرد: «اعتراض حق مردم است و وظیفه ماست که پاسخگوی مردم باشیم.» او در عین حال اعتراض مسلحانه در خیابان را نپذیرفت.
روابط ایران و چین
پزشکیان درباره همکاری نظامی ایران و چین نیز گفت اطلاعاتی درباره تصاویر ماهوارهای ادعایی ندارد و مسائل مربوط به فرماندهی نیروهای نظامی در حوزه مسئولیت آنها قرار دارد.
او درباره روابط اقتصادی ایران و چین نیز با اشاره به محدودیتهای ناشی از تحریمها گفت ایران حتی برای دریافت منابع مالی خود از چین با مشکل مواجه است. پزشکیان اظهار کرد: «الان حتی نمیتوانیم پولهای خودمان را از چین بگیریم.»
به گفته او، همین شرایط با تصویری که درباره توان مالی ایران برای حمایت گسترده از گروههای دیگر ارائه میشود، سازگار نیست.
تاکید بر دفاع و مخالفت با آغاز جنگ
پزشکیان درباره رابطه دولت با نیروهای مسلح گفت موضع ایران این است که اگر کشور مورد حمله قرار گیرد باید از خود دفاع کند، اما آغازگر جنگ نباشد. او اظهار کرد: «اگر حمله نکنند، ما آغازگر جنگ نخواهیم بود.»
رئیسجمهور همچنین اتهامات مربوط به برنامه ایران برای ترور مقامهای آمریکایی را رد کرد و گفت: «ما به دنبال کشتن هیچکس نیستیم.»
بخش پایانی مصاحبه به وضعیت اقتصادی ایران اختصاص داشت. پزشکیان تاثیر جنگ و تحریمها بر اقتصاد کشور را پذیرفت، اما گفت ایران با وجود مشکلات اقتصادی به مسیر خود ادامه خواهد داد و برای عبور از شرایط موجود راه پیدا خواهد کرد.
او حملات نظامی و تحریمها را دارای پیامدهای اقتصادی و اجتماعی دانست و اظهار کرد فشار اقتصادی میتواند نارضایتی ایجاد کند. پزشکیان در عین حال تاکید کرد ایران به دلیل فشارهای اقتصادی تسلیم نخواهد شد.
رئیسجمهور درباره انتخابات میاندورهای آمریکا نیز گفت تصمیمات ایران به زمان انتخابات آمریکا وابسته نیست. او تاکید کرد: «اگر آمریکا برای گفتوگو بیاید و حق و حقوق ما را در چارچوب قوانین بینالمللی به رسمیت بشناسد، آماده گفتوگو هستیم.»
پزشکیان در پایان بار دیگر تاکید کرد ایران خواهان ادامه جنگ نیست و حل مسائل از مسیر گفتوگو را ترجیح میدهد. او گفت: «جنگ نمیخواهیم؛ جنگ به نفع هیچکس نیست.» رئیسجمهور تاکید کرد اگر مسائل از طریق مذاکره قابل حل باشند، نباید برای حل آنها به خونریزی و حمله نظامی متوسل شد، اما ایران در صورت ادامه حملات از خود دفاع خواهد کرد.